جستجوی پیشرفته
مرجع طب سنتی خاورمیانه » طب سنتی » طب سنتی و طبقه بندی مزاجی افراد

طب سنتی و طبقه بندي مزاجي افراد

مهمترین بخش در فهم طب سنتی ایران و همچنین طب اسلامی را شاید بتوان مزاج شناسی دانست. در دیدگاه طب سنتی، حفظ سلامت مقدم بر درمان است، و توجه به روش زندگی و تأمین هوای سالم، تغذیه درست، فعالیت کافی، استراحت به‌اندازه و تعادل حالات روحی‌ - روانی شعار طب سنتی ایران است.

یکی از موضوعات مطرح در طب سنتی و اسلامی که معمولاً در طب جدید مغفول مانده است، موضوع مزاج و طبع است. براساس طب سنتی، جهان نظام طبیعت بر پایه چهار عنصر اصلی آفریده شده، که عبارتند از: آتش، هوا، آب و خاک. این چهار عنصر در بدن انسان به چهار خلط (اخلاط اربعه: صفرا، دم، بلغم و سودا) تبدیل می‌شوند و هر یک تاثیرات خاصی در بدن انسان ایجاد می‌کند.

بر اساس طب سنتی نُه نوع مزاج کلی وجود دارد:


  1. مزاج معتدل
  2. مزاج سرد
  3. مزاج گرم
  4. مزاج تر
  5. مزاج خشک
  6. مزاج گرم وتر
  7. مزاج گرم وخشک
  8. مزاج سرد وتر
  9. مزاج سرد وخشک


در انسان‌ها ممکن است یک رکن بر دیگری غلبه کند و بر این اساس و درنتیجه این غلبه افراد از نوع مزاج به 4 دسته تقسیم می‌شوند:

  1. افراد صفراوي مزاج
  2. افراد سوداوي مزاج
  3. افراد بلغمي مزاج
  4. افراد دموي مزاج

 

اگر مقادیر عناصر متضاد در ترکیب برابر باشد، مزاج حاصل به اعتدال خواهد رسید؛ ولی اگر نتیجه‌ی به دست آمده از ترکیب مقادیر عناصر متضاد در حد وسط نباشد، مزاج حاصل نامعتدل است. هر یک از مزاج‌های بسیط نماد کیفی عنصری از عناصر چهارگانه است. نظام معرفتی طب سنتی بر این اساس پی ریزی شده که بیماری در اثر به هم خوردن تعادل خلطهای چهارگانه یعنی صفرا و دم و بلغم و سودا به وجود می‌آید؛ در ادامه به تشریح آنها پرداخته شده است:

 

 

1- مزاج گرم و خشک (صفرا)

الف ـ  خصوصیات جسمی افراد مزاج گرم از دیدگاه طب سنتی:

 

این افراد لاغر اندام هستند. رنگ چهره و سفیدی چشم آنان به زردی می زند. پوستی گرم و خشک دارند. گرمایی هستند و تحمل فصل تابستان را ندارند. عطش زیاد و دهانی خشک دارند. بهترین فصل برای ایشان فصل زمستان است. کم خواب هستند. تمایل به خوردن ترشی ها مثل لواشک و سرکه و هم چنین غذاهای سرد مثل خیار و کاهو دارند و به خوردن خوراکی های شیرین کمتر تمایل نشان می دهند .

ب ـ خصوصیات روانی:

زود عصبانی شده و زود هم آرام می شوند . افرادی پرجنب و جوش ، پر انرژی ، باهوش و پر حرف هستند .

 

۲- مزاج گرم و تر (دموی مزاج)

الف ـ افراد با مزاج دم چه خصوصیات جسمی دارند؟

این افراد درشت اندام بوده، دارای پوستی سرخ و سفید و مو های پر پشت هستند. نبض پر و قوی دارند. خواب خوبی دارند گرچه تحمل بی خوابی هم برایشان راحت است. این افراد نه تحمل گرمای زیاد دارند و نه تحمل سرمای زیاد، ولی در کل تحمل سرما برایشان راحت تر است. علاقه به شیرینی و ترشی دارند و تقریبا همه نوع غذا را می خورند. پوست بدن ایشان گرم، مرطوب و نرم است.

ب ـ خصوصیات روانی:

انسان هایی شجاع و جسور بوده، معمولا پیشرو و رهبر گروه می باشند. بطور معمول انسان های آرامی هستند ولی سعی کنید از ظرفیت آن ها سو استفاده نکنید چرا که هنگام عصبانیت ممکن است رفتار های مخاطره آمیز داشته باشند.

 

۳- مزاج سرد و تر (بلغم)

الف ـ افراد بلغمی از نظر طب سنتی چه خصوصیات جسمی دارند؟ 

این افراد چاق و پر چربی هستند. پوست سفید و موهای کم پشت دارند. تشنه نمی شوند و دهان مرطوبی دارند. خواب زیادی دارند. تمایل به مصرف گرمی ها مثل شیرینی و ادویه دارند و تمایل به خوردن سردی ها از جمله ترشی از خود نشان نمی دهند. فصل زمستان فصل بدی برایشان می باشد.

ب ـ خصوصیات روانی : 

این افراد کم انرژی و کند هستند . معمولا صبور و آرام هستند و کمتر عصبانی می شوند .

 

 ۴- مزاج سرد و خشک (سودا)

الف ـ خصوصیات جسمی افراد با مزاج سرد و خشک:

این افراد اندامی لاغر دارند. خواب این افراد کم بوده و بینی خشکی دارند. به شیرینی و گرمی ها نسبت به سردی ها تمایل بیشتری دارند. بیشتر تمایل به هوای گرم دارند و در فصل بهار راحت ترند . فصل پائیز برای ایشان فصل نامطلوبی است .

ب ـ خصوصیات روانی :

سوداوی مزاجان افرادی دقیق، منظم، دور اندیش و محاسبه گر هستند. صفرا ترشحات کبد است که رنگ آن زرد که جزء آتش بوده گرم و خشک است و گرمای زیاد تولید می کند.

 

مزاج و فصول سال

  • بهار، گرم و تر است. در این فصل غلبه مزاج خونی زیاد روی می‌دهد. تغییرات کیفی خون در این فصل ظهوری کامل دارد.
  • تابستان، گرم و خشک است و هم مزاج صفراء است. از علایم این مزاج، تشنگی است.
  • پاییز، سرد و خشک است و به مزاج سوداء نزدیک است. خشکی پوست از علایم این فصل است.
  • زمستان، سرد و تر بوده و غلبه بلغم در این فصل زیاد بروز می‌کند. کندی هضم و بیماری سرماخوردگی بیشتر در این فصل دیده می‌شود.

 

برچسب ها :
کد امنیتی
عکس خوانده نمی شود
برای این مطلب هنوز نظری درج نشده است